Historia
Od czasów Walonów
Rozpoznanie bogactw naturalnych Sudetów Zachodnich nastąpiło we wczesnym średniowieczu, kiedy to z dalekiego południa i zachodu przybyli na Śląsk poszukiwacze cennych kruszców – zwani Walończykami lub Walonami.
Walończycy posiadali niezwykłe umiejętności wydzierania tajemnic ziemi, żyli z poszukiwań kruszców i minerałów, oraz ich obróbki.
Patronem Walończyków został św. Wawrzyniec, który z czasem swoją opieką objął wszystkich poszukiwaczy i ludzi gór. Kaplica pod jego wezwaniem stoi na szczycie Śnieżki.
Po spenetrowaniu przez Walończyków całych Karkonoszy w XII-XV w. i odkryciu wielu cennych metali – rozpoczął się okres eksploatacji bogactw. Średniowieczna tradycja przypisuje założenie pierwszej kopalni żelaza w dolinie Jedlicy mistrzowi górniczemu – Walończykowi imieniem Laurentius Angelus w roku 1148. Pierwsza wzmianka o Kowarach pochodzi z 1355 roku z orzeczenia Bolka II Świdnicko-Jaworskiego o zakazie wywożenia z terenu księstwa rudy żelaza.
O wielkim znaczeniu kopalń kowarskich świadczy wiele późniejszych dokumentów , takich jak nadanie praw górniczego miasta – rok 1513, czy też zamówienie Króla Zygmunta Augusta z roku 1564 na oręż. Wojna 30 letnia doprowadziła do upadku górnictwa i przemysłu żelaznego.
Do Atomu …
W latach dwudziestych XX w. w sztolniach po rudach żelaza Niemcy rozpoczęli poszukiwania i wydobywanie uranu. W czasie II Wojny Światowej w Oranienburgu przeprowadzono badania kowarskich rud uranowych dla potrzeb niemieckiej atomistyki.
Po wojnie rudy uranu wydobywano dla ZSRR z przeznaczeniem do wyprodukowania bomby atomowej. Pozyskiwaniem i przygotowaniem rud do wysyłki zajmowały się Zakłady R1, działalność ich była ściśle tajna ,a praca i życie górników pod stałą kontrolą „towarzyszy z bezpieki”. Do roku 1973 w samych tylko Kowarach wydrążono ponad 20 sztolni poszukiwawczych i wykonano dziesiątki kilometrów wyrobisk podziemnych do głębokości 700 m.
Zakłady przejęła w 1973 r. Politechnika Wrocławska, prowadząc badania nad materiałami wybuchowymi i zajęcia dla studentów z zakresu praca górniczych. Kiedy odkryto lecznicze właściwości radonu na terenie byłej kopalni Podgórze wybudowano dla PPU Cieplice trzecie w Europie Podziemne Inhalatorium Radonowe, gdzie w latach 1974-1989 skutecznie leczono schorzenia układu krążenia i oddychania, zaburzenia potencji u mężczyzn, a także niedomagania kobiet.
A teraz …
…a teraz czekają zwiedzających niebywałe doznania w wyrobiskach sztolni poszukiwawczej nr 9. Intensywne praca doprowadziły do powstania Podziemnej Trasy Turystycznej Sztolnie Kowary, która stanowi skansen tradycji górniczych i technik wydobywczych. W trakcie przejścia chodnikami wyrobisk, czy labiryntem Uranosa zobaczymy jedyny w swoim rodzaju Skarbiec Walonów – zbiór minerałów, szlachetnych kamieni, kruszców i kopalin pochodzących z kolekcji Sudeckiego Bractwa Walońskiego. W innym miejscu poznamy dzieje pierwszych eksplorerów Karkonoszy, ich narzędzia i tajemne znaki ukryte w walońskim safesie.
Nie zdradzamy wszystkich atrakcji czekających turystów, którzy zechcą wejść do świata podziemi we wnętrzu góry Sulicy. Jedną z nich jest antyoksydacyjna woda „Potencjałka AOx”, wysoko ceniona przez panów i panie. W roku 2002 zostało reaktywowane Inhalatorium Radonowe.
Kto wie jakie jeszcze możliwości kryją nasze podziemia, na pewno każde kolejne odwiedziny zaskoczą, czymś nowym, niezwykłym.
Zapraszamy!!!
.png)